Bitcoin có công cụ chống hacker lượng tử, nhưng không thể cứu tất cả

Bitcoin đối mặt với mối đe dọa lượng tử

Máy tính lượng tử trong tương lai có thể bẻ khóa các ví Bitcoin cũ và giả mạo chữ ký giao dịch — đây là kịch bản mà cộng đồng crypto đã tranh luận nhiều năm qua. Trước áp lực đó, startup bảo mật Project Eleven vừa công bố một giải pháp mới: bằng chứng hậu lượng tử (post-quantum proof) cho phép chủ ví chứng minh quyền sở hữu mà không cần để lộ khóa bí mật.

Cơ chế hoạt động

Giải pháp hoạt động dựa trên đặc tính toán học một chiều của hệ thống phân cấp khóa. Máy tính lượng tử có thể trích xuất private key từ public key đã được công khai trên chuỗi. Tuy nhiên, nó không thể đảo ngược quá trình hashing để leo lên tầng master key — lớp cao nhất trong cấu trúc BIP-32.

Chỉ người nắm giữ seed phrase mới có master key. Do đó, ngay cả khi chữ ký thông thường bị phá vỡ, chủ ví thật vẫn có thể tạo ra bằng chứng hợp lệ mà kẻ tấn công không thể làm giả.

Về mặt kỹ thuật, khái niệm này được các nhà nghiên cứu Or Sattath và Shai Wyborski đề xuất từ năm 2023 dưới tên "signature lifting". Lightning Labs CTO Olaoluwa Osuntokun xây dựng bản prototype đầu tiên. Phiên bản mới nhất của Project Eleven chạy nhanh hơn 16 lần, đạt 243 millisecond trên laptop thông thường.

Bối cảnh: Đề xuất đóng băng BTC

Cuộc tranh luận về bảo mật lượng tử leo thang sau khi đồng sáng lập Binance Changpeng Zhao (CZ) đề xuất hồi tháng 6 rằng cộng đồng có thể đóng băng ví của Satoshi Nakamoto nếu máy tính lượng tử đủ mạnh. Nhiều người phản đối, gọi đây là hành vi tịch thu tài sản.

Trên mặt giấy tờ, BIP-361 — đề xuất đồng tác giả bởi Jameson Lopp, đồng sáng lập Casa — sẽ vô hiệu hóa hệ thống chữ ký cũ của Bitcoin theo lộ trình nhiều năm. Các đồng coin không bao giờ được chuyển sẽ bị đóng băng vĩnh viễn. Bằng chứng mới của Project Eleven nhắm vào điểm yếu này: nếu có cơ chế phục hồi, lệnh đóng băng sẽ bớt gây tranh cãi hơn.

Giới hạn nghiêm trọng: Ví của Satoshi vẫn không thể cứu

Công cụ này chỉ hoạt động với ví sử dụng BIP-32 — tiêu chuẩn seed phrase được các ví hiện đại áp dụng từ năm 2012. Các ví cũ hơn tạo mỗi khóa độc lập, không có master key chung.

Satoshi Nakamoto đào BTC trong năm 2009–2010, trước khi seed phrase tồn tại. Nhà nghiên cứu Sergio Demian Lerner ước tính khoảng 1,1 triệu BTC liên kết với Satoshi qua ~22.000 địa chỉ. Tệ hơn, các địa chỉ này đã lộ public key trên chuỗi — vừa là mục tiêu dễ tấn công nhất cho máy tính lượng tử, vừa là loại không thể áp dụng bằng chứng phục hồi.

Ngoài ra, công cụ hiện chưa được kiểm toán, chỉ hỗ trợ ba loại địa chỉ cũ hơn, và chưa có blockchain nào chính thức tích hợp.

Áp lực thời gian

Trong khi đó, bức tranh lớn hơn đang thay đổi nhanh. Nghiên cứu lượng tử của Google trong năm nay đã giảm 20 lần lượng phần cứng cần thiết cho các cuộc tấn công dạng này. Các cơ quan Mỹ cũng đang đối mặt với thời hạn chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử vào năm 2031.

Câu hỏi thực sự hiện nay trong quản trị Bitcoin không còn là "có nên đóng băng không" — mà là "coin nào sẽ được phép quay trở lại" nếu một lệnh đóng băng diện rộng xảy ra.