Trump chê buyback là 'giả tạo', mô hình Bitcoin của MicroStrategy đi ngược dòng

Trump phê phán buyback, nhắm vào các nhà thầu quốc phòng

Tổng thống Donald Trump một lần nữa lên tiếng chỉ trích hành động mua lại cổ phiếu (stock buyback), gọi đây là cách "giả tạo" để nâng giá cổ phiếu mà không tạo ra giá trị thực. Phát biểu mới nhất của ông nhắm trực tiếp vào các tập đoàn quốc phòng lớn như Lockheed Martin, Northrop Grumman và RTX.

Từ tháng 1/2026, Trump đã ký sắc lệnh hành pháp cấm các nhà thầu hoạt động kém hiệu quả thực hiện buyback hoặc chi trả cổ tức cho đến khi cải thiện năng lực sản xuất. Lập luận của ông khá thẳng thắn: tiền mặt nên được đầu tư vào nhà máy, thiết bị và tăng sản lượng — thay vì dùng để thu hẹp số lượng cổ phiếu lưu hành nhằm đẩy chỉ số EPS.

Mô hình MicroStrategy: phát hành cổ phiếu để mua Bitcoin

Trong khi Trump phản đối buyback, MicroStrategy (nay đổi tên thành Strategy) lại vận hành theo một logic hoàn toàn khác — và cũng không liên quan đến buyback.

Thay vì mua lại cổ phiếu, công ty liên tục phát hành cổ phiếu mới và cổ phiếu ưu đãi, dùng nguồn vốn huy động được để mua BTC. Chiến lược pha loãng cổ phần có chủ đích này đã giúp MicroStrategy tích lũy hơn 845.000 BTC — khối lượng Bitcoin lớn nhất trong số các công ty niêm yết trên toàn cầu, chiếm hơn 4% tổng lượng BTC đang lưu hành.

Chủ tịch Michael Saylor định hình mỗi đợt phát hành cổ phần như một cơ hội để gia tăng lượng Bitcoin trên mỗi cổ phiếu. Ngoài ra, công ty cũng đã mua lại một phần trái phiếu chuyển đổi với giá chiết khấu trong năm nay, đồng thời tiếp tục dựa vào cổ phiếu ưu đãi để duy trì đà mua mà không cần vay nợ cao cấp thêm.

Vòng xoay lợi nhuận và rủi ro khi premium thu hẹp

Mô hình này hoạt động theo cơ chế flywheel: MicroStrategy phát hành cổ phiếu ở mức giá cao hơn giá trị tài sản ròng (NAV) của lượng BTC nắm giữ, dùng tiền mua thêm Bitcoin, từ đó tăng lượng BTC/cổ phiếu và duy trì mức premium so với mNAV (multiple of Net Asset Value).

Tuy nhiên, theo phân tích từ nhiều nguồn thị trường, cơ chế này đang chịu áp lực trong năm 2026. Với BTC giao dịch quanh mức 64.360 USD, giá trị danh mục của MicroStrategy đang tiệm cận giá vốn bình quân mà công ty đã bỏ ra. Cổ phiếu MSTR đã giảm hơn 50% trong vòng một năm, và vốn hóa thị trường co lại về gần ngưỡng 40 tỷ USD.

Khi premium thu hẹp, mỗi đợt phát hành cổ phiếu mới mang lại ít giá trị hơn cho cổ đông hiện hữu — đây là điểm yếu cốt lõi của mô hình khi BTC đi ngang hoặc giảm.

Hai hướng đi, một câu hỏi chung

Dù là buyback của các tập đoàn truyền thống hay chiến lược tích lũy BTC của MicroStrategy, cả hai đều xoay quanh một câu hỏi mà nhà đầu tư và cơ quan quản lý đang đặt ra: liệu công ty đang tạo ra giá trị thực, hay chỉ đang dịch chuyển giá cổ phiếu?

Với MicroStrategy, theo nhận định của nhiều nhà phân tích, câu trả lời phụ thuộc phần lớn vào việc Bitcoin có phục hồi vượt giá vốn trung bình và khôi phục lại mức premium hay không.