SEBI cáo buộc Rajesh Exports sai lệch doanh thu 158 tỷ USD

SEBI đặt nghi vấn về doanh thu của Rajesh Exports

Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán Ấn Độ, Securities and Exchange Board of India (SEBI), cáo buộc Rajesh Exports đã trình bày sai khoảng 158 tỷ USD doanh thu trong giai đoạn 5 năm. Rajesh Exports là một trong những doanh nghiệp vàng lớn của Ấn Độ, đồng thời là công ty đứng sau nhà tinh luyện vàng Thụy Sĩ Valcambi.

Theo lệnh tạm thời được SEBI công bố ngày 3/6, khoản doanh thu bị nghi vấn tương đương 99,8% doanh thu mà công ty ghi nhận từ các công ty con trong giai đoạn tài chính 2020-2021 đến 2024-2025. SEBI đã cấm ông Rajesh Mehta, nhà sáng lập kiêm chủ tịch công ty, tham gia thị trường chứng khoán trong thời gian chờ xử lý, đồng thời yêu cầu thực hiện một cuộc kiểm toán pháp y mới.

Trong lệnh tạm thời, thành viên toàn thời gian của SEBI, ông Kamlesh Chandra Varshney, cho biết Rajesh Exports “prima facie” đã trình bày sai khoảng 15,15,385 crore rupee, tương đương khoảng 158 tỷ USD, đối với phần doanh thu được quy về các công ty con.

Vì sao số liệu doanh thu bị nghi ngờ?

Rajesh Exports từng xây dựng hình ảnh doanh nghiệp quy mô toàn cầu, xuất hiện trong danh sách Fortune Global 500, chủ yếu nhờ doanh thu hợp nhất rất lớn. Theo SEBI, từ 97% đến 99% tổng doanh thu của tập đoàn đến từ các công ty con ở nước ngoài, đặc biệt là Valcambi.

Tuy nhiên, cơ quan quản lý cho rằng kiểm toán viên không thể đối chiếu các con số này với hồ sơ của các công ty con. Vụ điều tra bắt nguồn từ một đơn khiếu nại của cổ đông vào tháng 3/2024 liên quan đến các khoản phải thu thương mại lớn. SEBI nói rằng doanh nghiệp đã không cung cấp đầy đủ hồ sơ sở hữu, báo cáo đối chiếu hoặc bằng chứng giao dịch ở cấp độ chi tiết, dù đã nhiều lần được yêu cầu.

Một điểm trọng tâm trong cáo buộc là cách Rajesh Exports ghi nhận giá trị vàng tinh luyện. Theo SEBI, công ty đã ghi nhận toàn bộ giá trị gộp của vàng tinh luyện như doanh thu của mình, trong khi phần lớn lượng vàng này thuộc sở hữu của khách hàng và công ty chỉ thực hiện xử lý để nhận phí. Báo cáo tài chính đã kiểm toán của Valcambi được cho là chỉ phản ánh chưa đến 0,5% tổng doanh thu mà tập đoàn tuyên bố.

Giao dịch bị phủ nhận và dòng tiền bị nghi chuyển hướng

SEBI cũng nêu vấn đề với khoảng 11.487 crore rupee, tương đương khoảng 1,3 tỷ USD, trong các giao dịch liên quan đến công ty môi giới Affluence Shares and Stocks. Theo lệnh của SEBI, công ty môi giới này nói với cơ quan quản lý rằng Rajesh Exports chưa từng là khách hàng và không có giao dịch nào diễn ra.

Ngoài ra, lệnh tạm thời còn cáo buộc một phần tiền của công ty đã được chuyển vào tài khoản cá nhân của ông Mehta để giao dịch phái sinh mà không có sự chấp thuận của hội đồng quản trị. SEBI cũng bác bỏ lập luận của Rajesh Exports khi công ty từ chối cung cấp hồ sơ của công ty con với lý do liên quan đến luật bảo mật của Thụy Sĩ.

Các cáo buộc này khiến vai trò của kiểm toán viên tiếp tục bị đặt dưới kính hiển vi, đặc biệt trong bối cảnh thị trường toàn cầu ngày càng quan tâm đến tính minh bạch của tài sản thực, bao gồm vàng vật chất và các sản phẩm RWA tokenization.

Liên hệ với vàng token hóa và thị trường tài sản thực

Vụ việc diễn ra khi thị trường vàng token hóa đang phát triển, với nhiều sản phẩm tuyên bố được bảo chứng bằng vàng vật chất. Dù Rajesh Exports không phải là một dự án crypto, cáo buộc từ SEBI đặt ra câu hỏi rộng hơn về cách định giá, ghi nhận và công bố dòng chảy của vàng vật chất trong hệ thống tài chính.

Đối với lĩnh vực blockchain, vấn đề không chỉ nằm ở việc tài sản có tồn tại hay không, mà còn ở khả năng xác minh quyền sở hữu, kiểm toán dự trữ và đối chiếu dữ liệu giữa bên phát hành, đơn vị lưu ký, kiểm toán viên và cơ quan quản lý. Đây là những yếu tố thường được nhắc đến trong các cuộc thảo luận về token hóa tài sản thực.

Công ty bác bỏ cáo buộc

Rajesh Exports phủ nhận mọi sai phạm. Trong hồ sơ gửi sàn giao dịch, công ty nhấn mạnh lệnh của SEBI chỉ là tạm thời, chưa đưa ra kết luận cuối cùng. Doanh nghiệp cho biết việc ghi nhận doanh thu được thực hiện theo chuẩn mực kế toán và cho rằng sự chênh lệch bắt nguồn từ việc so sánh giá trị gộp của vàng với thu nhập từ phí xử lý.

Công ty tuyên bố doanh thu đã công bố là chính xác và không bị thổi phồng, đồng thời cho rằng có thể tồn tại “khoảng cách truyền đạt và nhầm lẫn” giữa SEBI và doanh nghiệp.

Thị trường phản ứng nhanh sau thông tin trên. Cổ phiếu Rajesh Exports chạm mức sàn quanh 104 rupee vào ngày 4/6. Life Insurance Corporation hiện nắm khoảng 10,8% cổ phần công ty, trong khi khoảng 194.000 cổ đông cá nhân cũng có liên quan.

Hiện các chỉ đạo của SEBI vẫn mang tính tạm thời và ex-parte, đồng nghĩa chưa có kết luận cuối cùng về trách nhiệm pháp lý. Rajesh Exports có 30 ngày để phản hồi chi tiết, sau đó cuộc kiểm toán pháp y mới sẽ được tiến hành. Kết quả đối chiếu giữa giá trị vàng gộp và phí xử lý có thể đóng vai trò then chốt trong việc xác định liệu cáo buộc trình bày sai doanh thu có được duy trì hay không.