OpenAI và Anthropic kêu gọi Quốc hội Mỹ siết quản lý DNA tổng hợp khi AI giảm rào cản vũ khí sinh học

OpenAI và Anthropic kêu gọi siết quản lý DNA tổng hợp

Trong động thái được đánh giá là có ý nghĩa chính sách quan trọng, hai công ty trí tuệ nhân tạo hàng đầu là OpenAI và Anthropic đã đồng thời gửi văn bản chính sách tới Quốc hội Mỹ, kêu gọi thiết lập khung pháp lý nghiêm ngặt hơn đối với hoạt động mua bán DNA tổng hợp (synthetic DNA).

AI đang giảm rào cản kỹ thuật

Theo các chuyên gia, công nghệ AI hiện nay đã phát triển đến mức có thể hỗ trợ thiết kế các chủng vi sinh vật có khả năng gây hại, dù hành vi thực tế vẫn đòi hỏi chuyên môn sinh học chuyên sâu. Tuy nhiên, AI được xem là công cụ làm giảm đáng kể rào cản gia nhập đối với các đối tượng có ý định lạm dụng công nghệ sinh học cho mục đích chế tạo vũ khí.

Các nhà phân tích nhận định rằng mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) và công cụ thiết kế protein do AI tạo ra đang mở ra khả năng tăng tốc quá trình nghiên cứu sinh học — cả theo hướng tích cực lẫn tiêu cực.

Khung giám sát hiện hành chưa đủ

Hiện tại, việc mua bán chuỗi DNA tổng hợp tại Mỹ chủ yếu được quản lý thông qua giao thức tự nguyện giữa các nhà cung cấp và khách hàng, thay vì một cơ chế bắt buộc từ phía liên bang. Các công ty AI cho rằng mô hình này không còn phù hợp với tốc độ phát triển công nghệ hiện tại.

Trong văn bản gửi Quốc hội, Anthropic nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng hệ thống xác minh danh tính và theo dõi nguồn gốc mua sắm DNA tổng hợp, đồng thời đề xuất một số biện pháp kiểm soát đầu vào đối với các đơn đặt hàng có quy mô hoặc tính chất đáng ngờ.

Tác động đến thị trường công nghệ sinh học

Nếu quy định mới được thông qua, thị trường DNA tổng hợp toàn cầu — hiện được định giá hàng tỷ USD và đóng vai trò nền tảng cho nghiên cứu dược phẩm, nông nghiệp và năng lượng sinh học — có thể sẽ chứng kiến những thay đổi đáng kể về cấu trúc.

Các nhà phân tích cho rằng quy định siết chặt sẽ có lợi cho các tập đoàn lớn có năng lực tuân thủ pháp lý và nguồn lực tài chính, trong khi có thể tạo ra rào cản gia nhập đối với các phòng thí nghiệm nhỏ, startup và các dự án decentralized science (DeSci) — mô hình nghiên cứu khoa học phi tập trung đang ngày càng được chú ý trong cộng đồng crypto và blockchain.

Bên cạnh đó, lĩnh vực công nghệ bảo mật sinh học (biosecurity tech) được kỳ vọng sẽ nhận được dòng vốn đầu tư tăng mạnh, khi nhu cầu về giải pháp giám sát, xác minh và phát hiện mối đe dọa sinh học ngày càng cấp thiết.

Quan điểm từ các bên

Đại diện OpenAI trong văn bản cho biết công ty cam kết hợp tác xây dựng các tiêu chuẩn quốc tế về an toàn sinh học trong kỷ nguyên AI. Phía Anthropic cũng bày tỏ sự ủng hộ đối với vai trò trung tâm của chính phủ liên bang trong việc thiết lập và thực thi khung giám sát.

Cuộc tranh luận về quản lý DNA tổng hợp được dự báo sẽ tiếp tục là tâm điểm chính sách công nghệ tại Washington trong những tháng tới, khi các ủy ban Quốc hội bắt đầu xem xét các đề xuất cụ thể từ ngành công nghiệp AI.