Nikkei lao dốc, Kioxia mất 44% trong 1 tháng: Cảnh báo từ chu kỳ bùng nổ - sụp đổ AI

Nikkei 225 lao dốc, chip AI dẫn đầu đà bán tháo

Chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản giảm tới 4,4% trong phiên giao dịch ngày 17/7, chạm mốc 63.896,48 điểm và nối tiếp chuỗi suy giảm từ đầu tuần. Làn sóng bán tháo lan rộng sang toàn khu vực châu Á, tập trung vào nhóm cổ phiếu chip gắn liền với cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI).

Nhà sản xuất thiết bị bán dẫn Advantest và tập đoàn đầu tư công nghệ SoftBank mỗi bên mất khoảng 9%. Tại Đài Loan, chỉ số Taiex giảm 4% khi TSMC lùi hơn 3% dù vừa công bố lợi nhuận quý cao kỷ lục.

Kioxia: Từ đỉnh cao xuống vực thẳm chỉ trong một tháng

Cái tên nổi bật nhất trong phiên này là Kioxia — nhà sản xuất chip nhớ của Nhật Bản. Cổ phiếu công ty lao dốc gần 16% chỉ trong một ngày, kéo dài chuỗi sụt giảm khiến tổng mức mất giá lên tới 44% trong vòng một tháng. Tính theo giá trị tuyệt đối, khoảng 30 nghìn tỷ yên (tương đương 185 tỷ USD) vốn hóa đã bốc hơi.

Trước đó, Kioxia từng là ngôi sao sáng nhất trên sàn chứng khoán Nhật Bản. Cổ phiếu tăng hơn 600% kể từ đầu năm, đẩy vốn hóa công ty vượt qua Toyota vào giữa tháng 6 để tạm thời trở thành doanh nghiệp có giá trị lớn nhất Nhật Bản. Hiện tại, Kioxia đã tụt xuống vị trí thứ tư.

Chuyên gia: Ngành chip vẫn trong vòng xoáy boom-bust

Chiến lược gia trưởng của Daiwa Securities, ông Yugo Tsuboi, nhận định ngành chip vẫn dễ tổn thương trước các chu kỳ bùng nổ - sụp đổ.

"Ngành chip rất nhạy cảm với chu kỳ silicon, và chúng ta đã chứng kiến mô hình này nhiều lần." — Yugo Tsuboi, Daiwa Securities

Ông Tsuboi chỉ ra hai yếu tố gây sức ép: sự giám sát ngày càng chặt chẽ đối với các nhà sản xuất chip nhớ Trung Quốc, và các dấu hiệu cho thấy giá bộ nhớ toàn cầu đang ổn định trở lại — khiến kỳ vọng nâng cấp lợi nhuận khó được duy trì.

Những vết nứt bên dưới đà tăng

Ngoài yếu tố vĩ mô, áp lực lên Kioxia còn đến từ nhiều phía:

• Bain Capital tuần trước đã thoái toàn bộ vị thế trong công ty, một động thái mà nhiều nhà đầu tư diễn giải là tín hiệu chu kỳ chip đã đạt đỉnh.
• Các nhà giao dịch bán lẻ Nhật Bản đang nắm giữ vị thế đòn bẩy lớn, khiến cổ phiếu dễ bị tổn thương nếu làn sóng bán tháo leo thang.
• Kioxia mới niêm yết năm 2024, và dù từng là cổ phiếu tăng mạnh nhất trên MSCI World Index, đà đảo chiều tháng này đã xóa sạch phần lớn thành tích đó.

Dù vậy, theo các nhà phân tích, dự báo tăng trưởng cho Kioxia trong 12 tháng tới vẫn ở mức khoảng 118%. Đợt tái cơ cấu chỉ số Topix vào tháng 10 cũng được kỳ vọng sẽ thu hút thêm dòng vốn từ các quỹ đầu tư thụ động.

Bài học từ chu kỳ AI

Sự đảo chiều của Kioxia phản ánh một quá trình định giá lại rộng hơn trong toàn ngành. Chỉ số theo dõi cổ phiếu chip tại Phố Wall đã giảm hơn 4% trong phiên thứ Năm, trong khi lo ngại về chi tiêu AI của TSMC đã che mờ triển vọng lợi nhuận tích cực của tập đoàn này.

Giới giao dịch đang dần thận trọng hơn với các cổ phiếu chip được định giá cao và có dấu hiệu xoay sang các lĩnh vực bị bỏ lại phía sau. Diễn biến này tiếp nối đà bán tháo AI của Nhật Bản hồi đầu tháng, khi Nikkei mất hàng nghìn tỷ yên vốn hóa chỉ trong ba tuần.