Mỹ nhắm vào Pix của Brazil trong báo cáo thương mại mới

Mỹ mở điều tra thương mại liên quan đến Pix

Chính quyền Trump đã đề xuất áp thuế 25% đối với hàng hóa Brazil theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, trong bối cảnh Washington xem xét vai trò của Pix — hệ thống thanh toán tức thời hàng đầu tại Brazil — đối với cạnh tranh trong lĩnh vực thanh toán điện tử.

Theo nội dung được trích dẫn trong báo cáo, cuộc điều tra cáo buộc Brazil đã “gây bất lợi không công bằng cho các công ty Mỹ tham gia cạnh tranh trong dịch vụ thanh toán điện tử” thông qua việc thúc đẩy Pix. Đây là một trong những điểm đáng chú ý trong căng thẳng thương mại mới giữa hai nền kinh tế, khi hạ tầng thanh toán nội địa ngày càng trở thành vấn đề được quan tâm trong chính sách công và thương mại quốc tế.

Pix là gì và vì sao gây chú ý?

Pix là hệ thống thanh toán tức thời do Ngân hàng Trung ương Brazil triển khai, cho phép người dùng chuyển tiền gần như ngay lập tức, hoạt động 24/7 và thường có chi phí rất thấp hoặc miễn phí đối với cá nhân. Kể từ khi ra mắt, Pix đã nhanh chóng trở thành một phương thức thanh toán phổ biến tại Brazil, được sử dụng rộng rãi trong giao dịch cá nhân, thương mại điện tử và thanh toán tại điểm bán.

Sự phát triển nhanh của Pix được xem là một ví dụ nổi bật về việc ngân hàng trung ương xây dựng hạ tầng thanh toán công cộng có khả năng cạnh tranh trực tiếp hoặc gián tiếp với các mạng lưới thẻ, ví điện tử và nhà cung cấp dịch vụ thanh toán tư nhân. Điều này tạo ra lợi ích về tốc độ, chi phí và khả năng tiếp cận tài chính cho người dùng, nhưng cũng làm dấy lên tranh luận về tác động cạnh tranh đối với các doanh nghiệp nước ngoài.

Lập luận từ phía Mỹ

Theo báo cáo thương mại, phía Mỹ cho rằng việc Brazil thúc đẩy Pix có thể khiến các công ty thanh toán Mỹ gặp bất lợi khi cạnh tranh tại thị trường Brazil. Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ thanh toán điện tử, đặc biệt là những đơn vị phụ thuộc vào phí xử lý giao dịch hoặc mạng lưới thanh toán truyền thống, có thể chịu áp lực khi người dùng và doanh nghiệp chuyển sang một hệ thống tức thời do nhà nước hậu thuẫn.

Mục 301 của Đạo luật Thương mại 1974 cho phép Mỹ điều tra và áp dụng biện pháp đáp trả đối với những hành vi được cho là không công bằng hoặc gây tổn hại đến thương mại Mỹ. Việc đề xuất thuế quan 25% đối với hàng hóa Brazil cho thấy vấn đề thanh toán kỹ thuật số đang được đặt trong khung tranh chấp thương mại rộng hơn, thay vì chỉ là câu chuyện công nghệ tài chính.

Tác động đối với tài chính số và crypto

Dù Pix không phải là hệ thống blockchain hay tiền mã hóa, sự nổi lên của các mạng thanh toán tức thời do nhà nước vận hành có liên quan trực tiếp đến bức tranh tài chính số toàn cầu. Những hệ thống như Pix có thể cạnh tranh với cả mô hình thanh toán truyền thống lẫn một số trường hợp sử dụng của crypto, đặc biệt trong các giao dịch giá trị nhỏ, chuyển tiền nhanh và thanh toán bán lẻ.

Trong nhiều năm qua, một trong những luận điểm phổ biến của Bitcoin và các tài sản crypto là khả năng chuyển giá trị nhanh, không phụ thuộc vào trung gian truyền thống và hoạt động ngoài giờ ngân hàng. Tuy nhiên, các hệ thống thanh toán tức thời nội địa như Pix cho thấy khu vực công cũng có thể cung cấp hạ tầng thanh toán tốc độ cao với chi phí thấp, dù vẫn nằm trong phạm vi quản lý của ngân hàng trung ương và hệ thống tài chính quốc gia.

Cuộc tranh luận còn tiếp diễn

Vụ việc cho thấy ranh giới giữa đổi mới tài chính, chính sách cạnh tranh và thương mại quốc tế ngày càng trở nên phức tạp. Với Brazil, Pix là một công cụ thúc đẩy tài chính toàn diện và hiện đại hóa thanh toán. Với Mỹ, theo nội dung điều tra, việc một hệ thống do nhà nước thúc đẩy chiếm ưu thế có thể đặt ra câu hỏi về cạnh tranh công bằng cho các doanh nghiệp nước ngoài.

Hiện chưa rõ đề xuất thuế quan sẽ được triển khai như thế nào và phản ứng chính thức từ Brazil sẽ ra sao. Tuy vậy, diễn biến này có thể trở thành một tiền lệ quan trọng trong cách các quốc gia đánh giá vai trò của hạ tầng thanh toán công cộng, đặc biệt khi tài chính số, stablecoin, CBDC và các hệ thống thanh toán tức thời đang cùng phát triển trên phạm vi toàn cầu.