Mỹ đang tự ru ngủ: Phi đô la hóa vẫn là mối đe dọa thực sự

Mỹ đang đánh giá thấp phi đô la hóa

Trong khi chính quyền Trump liên tục khẳng định sức mạnh của đồng USD thông qua các chính sách dân tộc chủ nghĩa cứng rắn, nhiều nhà kinh tế và quan sát viên quốc tế cảnh báo rằng Mỹ đang tự rơi vào một ảo tưởng nguy hiểm: xem phi đô la hóa như một mối đe dọa đã qua đi.

Thực tế, đồng USD vẫn chiếm 58% dự trữ ngoại hối toàn cầu — một con số áp đảo mà không đồng tiền nào có thể cạnh tranh trong ngắn hạn. Tuy nhiên, đây là bức tranh chỉ phản ánh một nửa sự thật.

Các ngân hàng trung ương đang mua vàng kỷ lục

Song song với sự thống trị trên giấy tờ của USD, các ngân hàng trung ương trên thế giới đang mua vàng với tốc độ kỷ lục nhằm đa dạng hóa dự trữ và giảm sự phụ thuộc vào đồng tiền Mỹ. Đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy xu hướng dịch chuyển đang diễn ra ngầm bên dưới, dù chưa nổ ra công khai.

Sự bất đồng quan điểm giữa Mỹ và các nước đang phát triển nằm ở chỗ: các nhà kinh tế phương Tây hiếm khi dự báo sự sụp đổ đột ngột của USD, điều này khiến người Mỹ tin rằng phi đô la hóa chỉ là huyền thoại. Trong khi đó, các nền kinh tế mới nổi đang thực thi chuyển đổi từng bước sang thế giới đa cực, nơi mỗi đồng nội tệ đều có vai trò riêng.

Thế giới đa cực đang hình thành

Các dẫn chứng cụ thể đang ngày càng nhiều hơn:

• Nga hiện chấp nhận thanh toán bằng ruble trong các giao dịch quốc tế.
• Ấn Độ cho phép sử dụng rupee, và gần đây đã thay thế phí đăng ký FPI bằng đô la bằng hệ thống tính bằng rupee.
• Trung Quốc ngày càng đẩy mạnh yêu cầu thanh toán bằng nhân dân tệ (yuan).
• Nhiều quốc gia châu Phi đang dùng nội tệ cho giao dịch xuyên biên giới.
• UAE — đồng minh thân cận của cả Mỹ lẫn châu Âu — cũng đang thanh toán thương mại bằng dirham.

Đáng chú ý, những chuyển dịch này diễn ra bất chấp các đe dọa áp thuế và cắt giảm quan hệ thương mại từ phía Washington.

Lợi ích kinh tế là động lực chính

Theo phân tích từ nhiều chuyên gia kinh tế, động lực cốt lõi thúc đẩy phi đô la hóa không phải là chính trị mà là hiệu quả kinh tế. Giảm phụ thuộc vào USD đồng nghĩa với việc cắt giảm chi phí giao dịch đáng kể.

Một ví dụ điển hình: Ấn Độ đã tiết kiệm được 7 tỷ USD phí giao dịch khi chuyển sang dùng nội tệ để mua dầu từ Nga — thay vì phải chuyển đổi qua USD như trước.

Khoản tiết kiệm này, nhân lên trên quy mô toàn cầu và nhiều năm, tạo ra lợi thế cạnh tranh rõ ràng cho các quốc gia đang phát triển, đồng thời mở ra cơ hội cho các đồng nội tệ tham gia sâu hơn vào thị trường ngoại hối quốc tế.

Nhận định

Sân khấu cho một thế giới tài chính đa cực đang được dựng lên ngay dưới mắt Washington. Theo giới quan sát, sai lầm lớn nhất của Mỹ lúc này là xem phi đô la hóa là huyền thoại thay vì nhìn nhận nó như một xu hướng cấu trúc đang vận động bền bỉ và có hệ thống.