Meta xây nhà máy khí đốt ở Ohio theo luật ưu tiên, hé lộ chi phí năng lượng ẩn của AI

Meta đẩy nhanh xây dựng nhà máy khí đốt tại Ohio

Meta, công ty mẹ của Facebook, đang tiến hành xây dựng hai nhà máy điện khí đốt tự nhiên tại bang Ohio thông qua cơ chế pháp lý ưu tiên (fast-tracked), cho phép bỏ qua các phiên điều trần công khai — điều thường xuyên là bước bắt buộc đối với các dự án cơ sở hạ tầng năng lượng quy mô lớn.

Cơ chế pháp lý "đặc cách" gây tranh cãi

Theo quy định của bang Ohio, các dự án năng lượng đáp ứng một số tiêu chí có thể được xét duyệt theo lộ trình rút gọn, nhằm thu hút đầu tư và đẩy nhanh tiến độ. Tuy nhiên, cơ chế này đồng nghĩa với việc cộng đồng địa phương không có cơ hội tham gia phiên điều trần để bày tỏ quan ngại về tác động môi trường, an toàn hay quy mô dự án.

Hai nhà máy khí đốt của Meta được thiết kế nhằm phục vụ nhu cầu năng lượng khổng lồ từ các trung tâm dữ liệu AI (AI data center) — cơ sở hạ tầng đang tăng trưởng chóng mặt trong vài năm qua. Việc bỏ qua điều trần công khai đã dấy lên lo ngại về tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của các tập đoàn công nghệ lớn đối với cộng đồng nơi họ hoạt động.

Nhu cầu năng lượng của AI — con số thiếu lồ

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo tạo sinh (generative AI) đã kéo theo nhu cầu điện năng tăng vọt. Các trung tâm dữ liệu huấn luyện và vận hành mô hình AI tiêu thụ lượng điện khổng lồ, vượt xa khả năng cung cấp của nhiều lưới điện hiện hữu. Theo các ước tính, nhu cầu điện cho AI có thể tăng gấp đôi trong thập kỷ tới, đặt ra áp lực lớn lên hệ thống năng lượng toàn cầu.

Việc Meta chọn khí đốt tự nhiên — thay vì nguồn tái tạo — làm nguồn điện chính cho trung tâm dữ liệu cho thấy khoảng cách vẫn còn đáng kể giữa tham vọng phát triển bền vững và thực tế vận hành. Dù nhiều công ty công nghệ đã cam kết mục tiêu carbon neutral, tốc độ mở rộng AI đang buộc họ tìm đến các giải pháp năng lượng nhanh chóng và dễ triển khai hơn, trong đó khí đốt tự nhiên là lựa chọn phổ biến.

Lo ngại môi trường và cộng đồng

Các tổ chức môi trường và cư dân địa phương bày tỏ sự bất an trước việc Meta sử dụng luật ưu tiên để bỏ qua quy trình tham vấn cộng đồng. Khí đốt tự nhiên dù ít phát thải hơn than, nhưng vẫn là nguồn năng lượng hóa thạch phát sinh carbon dioxide và methane — hai khí nhà kính chính.

Ngoài ra, việc xây dựng nhà máy điện quy mô lớn có thể tác động đến chất lượng không khí, nguồn nước và sinh thái khu vực, mà cộng đồng không được cơ hội chất vấn hay đề xuất biện pháp giảm thiểu trước khi dự án được phê duyệt.

Tương lai năng lượng cho AI nằm ở đâu?

Sự kiện tại Ohio là minh chứng cho một câu hỏi lớn hơn: ngành công nghiệp AI sẽ đáp ứng nhu cầu năng lượng tăng trưởng theo cấp số nhân như thế nào, mà không đánh đổi môi trường và quyền lợi cộng đồng? Một số doanh nghiệp đã đầu tư vào năng lượng hạt nhân nhỏ mô-đun (SMR) và hợp đồng mua điện tái tạo dài hạn, nhưng các giải pháp này cần thời gian và vốn lớn mới có thể triển khai rộng rãi.

Trước mắt, xung đột giữa tốc độ phát triển AI và bảo vệ môi trường sẽ tiếp tục là chủ đề tranh luận gay gắt — và Ohio chỉ là điểm nóng mới nhất trong bức tranh toàn cầu.