Mark Cuban: Quyền chọn cổ phiếu cho nhân viên — chìa khóa thu hẹp bất bình đẳng thu nhập

Mark Cuban và triết lý quyền chọn cổ phiếu cho nhân viên

Tỷ phú Mark Cuban tiếp tục thúc đẩy quan điểm mà ông đã nhất quán nhiều năm: mọi nhân viên đều xứng đáng sở hữu một phần công ty mà họ góp sức xây dựng. Trong cuộc trò chuyện gần đây trên podcast What It Takes do Sarah McCammon dẫn chương trình, Cuban một lần nữa khẳng định rằng quyền sở hữu cổ phần mang lại lợi ích lâu dài cho người lao động hơn bất kỳ mức tăng lương nào.

"Cách để giảm bất bình đẳng thu nhập cho bất kỳ ai đi làm thuê là đảm bảo họ được nhận cổ phiếu và hưởng lợi từ đó", Cuban phát biểu. Ông cũng bày tỏ mong muốn: "Tôi muốn thấy mọi CEO, nhà sáng lập, doanh nhân đều làm điều tôi đã làm — trao cổ phần cho từng nhân viên".

Đề xuất dùng thuế làm đòn bẩy

Thay vì ủng hộ một quy định bắt buộc, Cuban đề xuất cơ chế ưu đãi thuế có điều kiện. Theo đó, các doanh nghiệp muốn được giữ mức thuế doanh nghiệp 21% sẽ phải phân phối quyền chọn cổ phiếu hoặc chứng quyền cho toàn bộ nhân viên, với tỷ lệ tương đương phần trăm mà CEO nhận được so với thu nhập tiền mặt của họ.

Cuban minh họa bằng con số cụ thể: "Nếu CEO nhận 100.000 USD cổ phiếu trên mức lương 1 triệu USD, thì nhân viên vệ sinh kiếm 50.000 USD cũng xứng đáng nhận cùng tỷ lệ phần trăm đó". Mô hình này không cào bằng về số tiền tuyệt đối, mà đảm bảo sự công bằng về tỷ lệ giữa các cấp bậc.

Nghiên cứu và thực tiễn ủng hộ quan điểm này

Góc nhìn của Cuban không chỉ là lý thuyết cá nhân. Giáo sư Ethan Rouen tại Trường Kinh doanh Harvard nhận định: "Khi bạn có cổ phần, bạn có quyền hưởng lợi từ tăng trưởng, điều đó tạo động lực để mọi người nỗ lực hơn nhằm gia tăng giá trị chung".

Các nghiên cứu học thuật cũng củng cố luận điểm này:

• Nghiên cứu Harvard năm 2021 ghi nhận lợi ích thực tế từ mô hình sở hữu cổ phần tập thể.
• Nghiên cứu Rutgers năm 2004 chỉ ra rằng các công ty trao cổ phần ít nhất 5% cho nhân viên có tỷ lệ tồn tại lâu hơn đối thủ không làm vậy.

Bài học từ Broadcast.com và SpaceX

Bản thân Cuban đã áp dụng triết lý này trong thực tế. Khi bán Broadcast.com cho Yahoo với giá 5,7 tỷ USD vào năm 1999, ông cho biết giao dịch đó đã biến khoảng 300 trong số 330 nhân viên trở thành triệu phú.

Một câu chuyện tương tự diễn ra tại SpaceX. Juan Hernandez, cựu thợ hàn gia nhập công ty năm 2015 với mức lương 28 USD/giờ, đã chứng kiến cổ phần của mình tăng lên khoảng 880.000 USD sau khi SpaceX IPO với định giá 1,77 nghìn tỷ USD.

Cuban từng viết trên X: "Lòng trắc ẩn và chủ nghĩa tư bản, chứ không phải lòng tham, mới là thứ có thể làm cho đất nước này vĩ đại hơn".

Triết lý của Cuban xoay quanh một nguyên tắc nhất quán: sở hữu một phần trong thứ đang tăng trưởng thường mang lại kết quả tốt hơn so với chờ đợi một tờ séc lương lớn hơn.