IMF cảnh báo stablecoin đô la có thể châm ngòi khủng hoảng tiền tệ

IMF: Stablecoin đô la có thể khuếch đại khủng hoảng tiền tệ

Một bài nghiên cứu mới của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cảnh báo rằng các stablecoin neo theo đô la Mỹ có thể làm gia tăng nguy cơ xảy ra các đợt tháo chạy tiền tệ tại những quốc gia đang duy trì tỷ giá cố định bị định giá quá cao. Tác giả nghiên cứu, nhà phân tích Brandon Joel Tan của IMF, mô tả một hiệu ứng phụ thuộc trạng thái: stablecoin có thể cải thiện phúc lợi kinh tế trong giai đoạn bình thường, nhưng lại làm trầm trọng thêm rủi ro khủng hoảng khi neo tỷ giá bị lệch khỏi mức thực tế.

Stablecoin biến sự khan hiếm ngoại tệ thành tín hiệu công khai

Khi chính phủ duy trì tỷ giá chính thức lệch xa so với thực tế thị trường, ngoại tệ sẽ bị phân bổ theo hạn mức. Người dân buộc phải tìm đến thị trường song song để đổi đô la, nơi các mức giá tồn tại rải rác và không thống nhất giữa các nhà môi giới, ngân hàng và đổi tiền vỉa hè — do đó không có một con số duy nhất phản ánh mức độ khan hiếm thực sự.

Theo nghiên cứu, stablecoin thay đổi điều này. Một token neo theo đô la như USDT (Tether) được giao dịch công khai trên các sàn so với đồng nội tệ, tạo ra một mức giá tham chiếu duy nhất, cập nhật liên tục và ai cũng nhìn thấy. Điều đó giúp người dân phòng ngừa rủi ro tỷ giá tốt hơn, nhưng đồng thời cũng tạo điều kiện để toàn bộ thị trường phản ứng đồng loạt với cùng một tín hiệu.

Nghiên cứu dẫn trích: "Stablecoin tạo ra hiệu ứng phúc lợi phụ thuộc trạng thái. Chúng mở rộng khả năng tiếp cận ngoại tệ và có thể cải thiện phân bổ nguồn lực, nhưng mức giá công khai đó cũng có thể phối hợp các đợt tháo chạy bằng cách đồng bộ hóa niềm tin và hành động của nhiều người cùng lúc."

Bolivia — minh chứng thực tế

Bolivia là ví dụ điển hình được đề cập trong nghiên cứu. Sau khi ngân hàng trung ương nước này gỡ bỏ hạn chế giao dịch tài sản kỹ thuật số vào tháng 6/2024, lượng giao dịch liên quan đã tăng gấp 12 lần trong giai đoạn từ tháng 7/2024 đến tháng 5/2025. Tỷ giá USDT/boliviano nhanh chóng trở thành mức tham chiếu thực tế cho thị trường đô la song song, thậm chí ngân hàng trung ương Bolivia bắt đầu công bố giá USDT trên website chính thức của mình.

Kết quả mô phỏng và khuyến nghị chính sách

Tan mô phỏng ba nền kinh tế để tách biệt tác động: nền kinh tế chỉ dùng tiền mặt, nền kinh tế có stablecoin giảm chi phí tiếp cận, và nền kinh tế có stablecoin kèm minh bạch giá công khai. Kết quả cho thấy mức độ phơi nhiễm khủng hoảng trung bình tăng từ 3,9% lên 7,4% khi chuyển sang mô hình stablecoin đầy đủ. Ở mức lệch tỷ giá nghiêm trọng nhất, con số leo từ 4,8% lên 12,9%.

Về phúc lợi, theo phân tích của Tan, mức tăng đạt đỉnh khoảng 1,2% trong điều kiện bình thường, nhưng chuyển sang âm khi mức lệch tỷ giá vượt ngưỡng 0,59 và có thể chạm -6,3% trong trường hợp cực đoan.

Tuy nhiên, Tan cũng nhấn mạnh rằng các lệnh cấm toàn diện có thể gây bất lợi cho nhóm dân số không có tài khoản ngân hàng — những người được hưởng lợi nhiều nhất từ khả năng tiếp cận đô la chi phí thấp qua stablecoin. Theo phân tích của ông, giải pháp phù hợp hơn là tiếp cận có chọn lọc theo trạng thái: duy trì quyền truy cập chi phí thấp trong giai đoạn bình thường, và áp dụng các biện pháp kiểm soát tạm thời, có mục tiêu đối với các luồng giao dịch lớn hoặc có dấu hiệu tháo chạy khi tỷ giá bị lệch mạnh.

Bối cảnh pháp lý

Cần lưu ý rằng các bài nghiên cứu của IMF phản ánh quan điểm của tác giả, không phải lập trường chính thức của tổ chức. Tuy nhiên, phân tích này bổ sung thêm trọng lượng cho cuộc tranh luận pháp lý đang diễn ra, trong bối cảnh nhiều chính phủ đang xây dựng khung pháp lý cho stablecoin.