Doanh nghiệp Nhật lo ngại nguồn cung đất hiếm khi Trung Quốc siết xuất khẩu

Nhật Bản lo ngại trước làn sóng kiểm soát xuất khẩu đất hiếm từ Trung Quốc

Giới doanh nghiệp Nhật Bản đang bày tỏ mối lo ngại sâu sắc về an ninh nguồn cung đất hiếm sau khi Bắc Kinh tiếp tục thắt chặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với nhóm khoáng sản chiến lược này.

Đất hiếm — Mắt xích dễ tổn thương trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Đất hiếm là nguyên liệu không thể thiếu trong sản xuất thiết bị điện tử, xe điện, turbine gió và nhiều công nghệ tiên tiến khác. Trung Quốc hiện kiểm soát phần lớn sản lượng khai thác và chế biến đất hiếm trên thế giới, khiến các quốc gia phụ thuộc lớn vào nguồn nhập khẩu từ nước này phải đối mặt với rủi ro địa chính trị đáng kể.

Việc Bắc Kinh áp đặt các hạn chế mới được giới quan sát nhìn nhận là một phần trong chiến lược đòn bẩy thương mại giữa bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang, đặc biệt liên quan đến các tranh chấp công nghệ và thương mại với phương Tây.

Phản ứng từ phía doanh nghiệp Nhật

Nhiều tập đoàn công nghiệp lớn tại Nhật Bản đã công khai nêu bật nguy cơ gián đoạn sản xuất nếu nguồn cung đất hiếm bị cắt giảm đột ngột. Các công ty này đang kêu gọi chính phủ đẩy mạnh hợp tác quốc tế và hỗ trợ đa dạng hóa nguồn cung từ các đối tác như Australia, Canada và một số quốc gia châu Phi.

Theo các chuyên gia trong ngành, việc xây dựng chuỗi cung ứng thay thế đòi hỏi đầu tư dài hạn và thời gian chuẩn bị nhiều năm, khiến các giải pháp ngắn hạn trở nên rất hạn chế.

Tác động lan rộng đến thị trường công nghệ và tài sản số

Cuộc khủng hoảng đất hiếm tiềm tàng không chỉ ảnh hưởng đến ngành sản xuất truyền thống mà còn có thể tác động gián tiếp đến hệ sinh thái công nghệ toàn cầu — bao gồm cả lĩnh vực blockchain và khai thác tiền mã hóa, vốn phụ thuộc vào phần cứng bán dẫn tiên tiến sử dụng các vật liệu đất hiếm.

Sự gián đoạn trong chuỗi cung ứng chip và thiết bị điện tử có thể đẩy chi phí sản xuất phần cứng đào coin và máy chủ xử lý tăng cao, tạo thêm áp lực lên các thợ đào và cơ sở hạ tầng mạng lưới phi tập trung.

Hướng giải quyết: Đa dạng hóa và hợp tác đa phương

Các nhà phân tích cho rằng giải pháp bền vững nằm ở việc tăng cường hợp tác giữa các khối kinh tế lớn như G7, thúc đẩy đầu tư vào năng lực khai thác và chế biến đất hiếm tại các quốc gia ngoài Trung Quốc, đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu vật liệu thay thế.

Nhật Bản được cho là đang tích cực đàm phán các thỏa thuận cung ứng song phương với nhiều đối tác chiến lược, trong khi song song đó thúc đẩy tái chế đất hiếm từ rác thải điện tử trong nước.

Diễn biến này tiếp tục nhắc nhở thị trường toàn cầu về mức độ phức tạp của các rủi ro địa chính trị đối với nền kinh tế kỹ thuật số và chuỗi cung ứng công nghệ.