Cổ phiếu IREN giảm 10% sau khi thưởng cổ phiếu 700 triệu USD cho hai CEO

Gói thưởng khổng lồ kéo dài đến năm 2033

Công ty đào Bitcoin IREN vừa phê duyệt gói thưởng cổ phiếu hạn chế (RSU) trị giá khoảng 700 triệu USD cho hai đồng CEO là Daniel và William Roberts — cặp anh em sáng lập công ty vào năm 2018 sau khi rời ngân hàng Macquarie. Hội đồng quản trị thông qua quyết định này vào ngày 30/6, với mỗi người nhận 9.099.328 đơn vị cổ phiếu, tổng cộng 18,2 triệu RSU, tương đương khoảng 5% tổng số cổ phần lưu hành của công ty.

Các cổ phiếu này sẽ được mở khóa theo lịch 4 năm, nhưng mỗi đợt sau khi vest vẫn bị cấm bán thêm 2 năm. Lô cổ phiếu cuối cùng chỉ được giải phóng hoàn toàn vào năm tài chính 2033. Ngoài ra, cả hai CEO không được nhận thêm bất kỳ gói cổ phiếu nào khác trước năm tài chính 2031.

Quyền biểu quyết kép và áp lực pha loãng cổ phần

Mốc thời gian 2033 không phải ngẫu nhiên. Theo bản cáo bạch IPO khi IREN niêm yết trên Nasdaq năm 2021, mỗi sáng lập viên nắm giữ một cổ phiếu hạng B, mang lại 15 phiếu bầu cho mỗi cổ phiếu phổ thông họ sở hữu. Tính đến tháng 8 năm ngoái, mỗi anh em Roberts chỉ chiếm 2,3% vốn cổ phần nhưng kiểm soát tới 21,8% quyền biểu quyết — cộng lại, hai anh em nắm gần 44% tổng số phiếu. Quyền ưu đãi biểu quyết này sẽ hết hiệu lực vào khoảng tháng 11/2033.

Trong khi đó, số lượng cổ phiếu lưu hành đã tăng từ khoảng 272 triệu (tháng 8 năm ngoái) lên 341 triệu vào tháng 3, phản ánh chiến lược huy động vốn phục vụ quá trình chuyển đổi sang mảng AI compute — xu hướng đang định hình lại nhiều công ty đào Bitcoin.

Nhà đầu tư bán tháo, Jim Chanos lên tiếng

Phản ứng của thị trường diễn ra nhanh chóng. Theo dữ liệu từ TradingView, cổ phiếu IREN giảm khoảng 10% xuống còn 38,82 USD vào ngày 2/7 — một mức giảm đáng kể ngay cả với tiêu chuẩn của nhóm cổ phiếu khai thác crypto vốn biến động mạnh.

Nhà bán khống kỳ cựu Jim Chanos đã chỉ ra rằng gói thưởng này tương đương khoảng 17% tổng thu nhập ròng điều chỉnh lũy kế dự kiến của IREN từ năm tài chính 2027 đến 2030. Ông đặt câu hỏi về bản chất của gói thưởng khi các cổ phiếu vest dựa trên thời gian phục vụ, không gắn với hiệu quả kinh doanh.

"Nếu giá cổ phiếu giảm 50% trong 4 năm tới, họ vẫn sở hữu lượng cổ phiếu trị giá 400 triệu USD. Đó có thực sự là thưởng theo 'hiệu suất' không?" — James Chanos, ngày 3/7/2026.

IREN lý giải gói thưởng

Hội đồng quản trị IREN cho biết đã cân nhắc nhiều phương án thiết kế gói thưởng, bao gồm các cấu trúc gắn với hiệu suất, trước khi đưa ra quyết định cuối cùng. Trong hồ sơ nộp lên cơ quan quản lý, công ty khẳng định:

"Các khoản thưởng cổ phiếu được thiết kế nhằm giữ chân và khuyến khích hai đồng CEO dẫn dắt công ty qua giai đoạn tăng trưởng tiếp theo, đồng thời thực thi kế hoạch chiến lược dài hạn."

Việc gắn lịch vest với thời điểm quyền biểu quyết kép hết hạn đặt ra câu hỏi về sự cân bằng giữa lợi ích dài hạn và củng cố quyền kiểm soát nội bộ. Câu trả lời thực sự sẽ phụ thuộc vào kết quả của quá trình chuyển đổi từ đào Bitcoin sang AI — và những gì hai anh em Roberts thực sự mang lại trong giai đoạn này.