Citi ra mắt chứng chỉ gửi kỹ thuật số giúp nhà đầu tư tiếp cận cổ phiếu startup tư nhân như chứng khoán niêm yết

Citi phát hành Digital Depositary Receipts

Citigroup vừa chính thức ra mắt sản phẩm Digital Depositary Receipts — một sản phẩm dựa trên công nghệ blockchain, cho phép nhà đầu tư tổ chức và cá nhân có tài sản lớn tiếp cận cổ phiếu startup tư nhân thông qua chứng chỉ do chính ngân hàng phát hành và lưu ký.

Theo báo cáo của WSJ, các giao dịch được ghi nhận trên hạ tầng blockchain có quy định của SIX Digital Exchange (SDX) — sàn tài sản số của tập đoàn SIX Group (Thụy Sĩ). Người mua nhận chứng chỉ do Citi phát hành thay vì nắm trực tiếp cổ phần startup.

Điểm khác biệt so với các mô hình hiện tại

Trước đây, Depositary Receipts (chứng chỉ lưu ký) thường được dùng để giúp nhà đầu tư nắm giữ cổ phiếu nước ngoài thông qua chứng chỉ do ngân hàng phát hành. Citi đã mở rộng mô hình này sang thị trường tư nhân, ghi nhận phát hành trên nền tảng SDX.

Điểm đáng chú ý là khác với các special-purpose vehicles (SPV) hay các mô hình token hóa trước IPO qua offshore thường khiến nhà đầu tư không rõ mình thực sự sở hữu gì, chứng chỉ của Citi mang lại sự rõ ràng về mặt pháp lý.

"Đây là một mô hình thay thế rất rõ ràng." — Artem Korenyuk, Giám đốc toàn cầu mảng giải pháp tài sản số cho khách hàng tại Citi.

Giao dịch đầu tiên với Kaleido

Giao dịch đầu tiên của sản phẩm diễn ra khi các khách hàng wealth management của Citi đầu tư vào Kaleido — nền tảng tokenization được hỗ trợ bởi Citi Ventures. Hiện tại, quyền truy cập dành cho nhà đầu tư không phải công dân Hoa Kỳ, kèm theo phí giao dịch và phí duy trì. Citi cho biết sẽ mở rộng phạm vi tiếp cận sang nhà đầu tư Mỹ trong giai đoạn tiếp theo.

Ngân hàng cũng cho biết đang đàm phán với một số công ty tư nhân lớn nhất để đưa cổ phiếu của họ vào chương trình.

Bối cảnh thị trường

Citi đã hợp tác với SDX từ tháng 5/2025, trở thành đơn vị lưu ký và tác nhân tokenization cho các cổ phiếu giai đoạn pre-IPO. Đồng thời, Sygnum và SBI Digital Markets phân phối các tài sản này tới khách hàng tại châu Âu và châu Á.

Nhu cầu đối với các sản phẩm này ngày càng tăng khi các công ty lớn như SpaceX và Anthropic liên tục trì hoãn niêm yết công khai (IPO). Nghiên cứu của riêng Citi dự báo quy mô tokenization trên thị trường tư nhân sẽ tăng 80 lần vào năm 2030.

Matt Hougan, Giám đốc Đầu tư tại Bitwise, nhận định:

"Thật tuyệt vời khi chứng kiến thị trường vốn tự sửa chữa. Các nhà quản lý và luật sư đã khiến việc niêm yết công khai trở nên phức tạp, buộc công ty ở lại tư nhân lâu hơn. Nhưng nhà đầu tư không bị từ chối mãi mãi, và họ đang tìm giải pháp qua blockchain."

Tuy nhiên, một số chuyên gia như Chad Steingraber lưu ý rằng quyền tiếp cận vẫn giới hạn ở nhà đầu tư tổ chức và cá nhân có tài sản lớn, chưa dành cho nhà đầu tư bán lẻ (retail).

Mạng lưới tiền gửi tokenized của các ngân hàng lớn

Ngoài sản phẩm Digital Depositary Receipts, Citi, JPMorgan, Bank of America và Wells Fargo đang xây dựng mạng lưới tiền gửi tokenized (tokenized deposit network) dự kiến vận hành vào năm 2027. Mạng lưới do The Clearing House điều hành, nhằm giữ tiền gửi trong hệ thống ngân hàng nhưng vẫn hưởng lợi từ tốc độ xử lý và khả năng settlement 24/7.

Quy mô của các nhà phát hành tư nhân lớn nhất cho phép tokenization cổ phiếu sẽ quyết định liệu cuộc tranh luận về RWA tokenization có chuyển từ giai đoạn thử nghiệm (pilot) sang triển khai thực tế hay không.