BIS cảnh báo: Stablecoin giống ETF hơn là tiền thật và đang tạo ra rủi ro ngoại hối

BIS: Stablecoin không phải tiền thật

Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) — thường được gọi là "ngân hàng của các ngân hàng trung ương" — đã đưa ra cảnh báo đáng chú ý trong báo cáo thường niên 2026 vừa công bố: stablecoin hoạt động giống các quỹ ETF (Exchange-Traded Fund) hơn là tiền tệ thực sự, đồng thời đang tạo ra những rủi ro tỷ giá hối đoái (FX risk) đáng lo ngại cho hệ thống tài chính quốc tế.

Stablecoin giống ETF ở điểm nào?

Theo lập luận của BIS, stablecoin được bảo chứng bằng tài sản — chủ yếu là trái phiếu kho bạc Mỹ và các công cụ tài chính ngắn hạn — về bản chất là các quỹ đầu tư được token hóa, không phải tiền tệ theo nghĩa truyền thống. Giá trị của chúng phụ thuộc vào chất lượng và tính thanh khoản của tài sản bảo đảm phía sau, tương tự cách một ETF phản ánh giá trị danh mục tài sản cơ sở.

Khác với tiền gửi ngân hàng — được bảo lãnh bởi nhà nước và có khả năng tạo ra tín dụng — stablecoin không có cơ chế tạo tiền nội sinh và không được hưởng bảo hiểm tiền gửi ở hầu hết các quốc gia. Điều này khiến chúng dễ bị "bank run" khi thị trường mất niềm tin, như đã từng xảy ra với một số dự án trong quá khứ.

Rủi ro tỷ giá hối đoái toàn cầu

Một điểm nhấn quan trọng khác trong báo cáo của BIS là cảnh báo về rủi ro FX do sự thống trị của stablecoin neo theo USD. Phần lớn stablecoin lưu hành hiện nay — như USDT và USDC — đều được neo theo đô la Mỹ, dẫn đến một số hệ quả:

• Đô la hóa phi chính thức: Người dùng ở các quốc gia mới nổi ngày càng chuyển sang giữ stablecoin USD thay vì nội tệ, làm suy yếu hiệu lực chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương địa phương.
• Áp lực tỷ giá: Dòng chảy vốn qua stablecoin có thể khuếch đại biến động tỷ giá, đặc biệt ở các nền kinh tế nhỏ hơn.
• Rủi ro hệ thống: Nếu một stablecoin lớn mất neo, tác động có thể lan rộng nhanh chóng qua các thị trường tài chính liên kết.

Bối cảnh: Thị trường stablecoin đang bùng nổ

Báo cáo được công bố trong bối cảnh thị trường stablecoin toàn cầu đang tăng trưởng mạnh mẽ, với tổng vốn hóa vượt mốc 200 tỷ USD. USDT của Tether và USDC của Circle tiếp tục dẫn đầu thị trường, trong khi nhiều quốc gia và tổ chức tài chính lớn đang đẩy mạnh nghiên cứu và phát hành stablecoin riêng.

BIS cũng đề cập đến xu hướng AI trong tài chính như một chủ đề song hành trong báo cáo năm nay, nhấn mạnh sự giao thoa ngày càng sâu giữa công nghệ mới và hệ thống tài chính truyền thống.

Lời kêu gọi giám sát chặt chẽ hơn

Từ phân tích trên, BIS kêu gọi các cơ quan quản lý áp dụng khuôn khổ giám sát phù hợp với bản chất thực của stablecoin — tức là quản lý chúng như các sản phẩm đầu tư, không phải như phương tiện thanh toán thông thường. Cách tiếp cận này, theo BIS, sẽ giúp bảo vệ người dùng và giảm thiểu rủi ro hệ thống tốt hơn so với các khung pháp lý hiện hành vốn được thiết kế cho tiền tệ truyền thống.

Báo cáo thường niên của BIS luôn được cộng đồng tài chính và crypto theo dõi sát sao, do tổ chức này đại diện cho tiếng nói chính sách của hơn 60 ngân hàng trung ương thành viên trên toàn thế giới.